Αγάπη και σύγχρονος άνθρωπος
1.«Αγαπάτε αλλήλους» και «αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν» είναι δύο από τις ρήσεις του Ιησού Χριστού, που ειπώθηκαν πριν από δύο χιλιάδες χρόνια περίπου σε διαφορετικούς ανθρώπους και σίγουρα σε διαφορετική εποχή. Η απήχηση όμως του κηρύγματος της αγάπης κάθε άλλο παρά ετεροχρονισμένη και παρωχημένη είναι σήμερα, διότι παρά την γενική πρόοδο σε όλες τις εκφάνσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας, παρατηρείται το θλιβερό φαινόμενο των επιφανειακών ανθρωπίνων σχέσεων, το οποίο οφείλεται βασικά και στην παντελή έλλειψη αγάπης. Στα πλαίσια, λοιπόν, αυτών των γραμμών θα διερευνήσουμε τα αίτια του φαινομένου και πως αυτά επιτυγχάνουν να χειροτερεύουν τις ανθρώπινες σχέσεις.
2.Προτού, όμως, να αναζητηθούν τα κύρια αίτια του φαινομένου, θα ήταν καλό να ανατρέξουμε στην ποιότητα των ανθρωπίνων σχέσεων, όπου φαίνεται ξεκάθαρα η έλλειψη κατανόησης αλλά και αγάπης. Εκείνο, λοιπόν, που παρατηρείται κατά κόρον σήμερα είναι οι επιφανειακές σχέσεις των ανθρώπων, οι οποίες στηρίζονται περισσότερο στις υλικές απολαβές παρά στο συναίσθημα. Η έννοια της αγάπης τείνει να εξαλειφθεί από τις ανθρώπινες σχέσεις, και αυτό γιατί στις πλείστες των περιπτώσεων επικρατεί το δόγμα του «δούναι και λαβείν». Η δήθεν επισφράγιση της αγάπης με τη «διανομή» δώρων σε οικείους και συγγενείς όχι απλά δεν αποτελεί απόδειξη των ειλικρινών μας συναισθημάτων, αλλά συντείνει στην εξάλειψη του πραγματικού συναισθήματος της αγάπης. Εξίσου σημαντικό δείγμα εκφυλισμού των ανθρωπίνων σχέσεων αποτελεί η διατήρηση και η δημιουργία σχέσεων μέσω του διαδικτύου. Αυτού του είδους η ανθρώπινη επαφή δεν έχει ως βάση της το πραγματικό ενδιαφέρον – τουλάχιστον για τις σχέσεις που αναπτύσσονται μέσω διαδικτύου - ούτε την αληθινή αγάπη, αλλά μάλλον στηρίζεται στην περιέργεια. Ακόμη και η συζυγική αγάπη φθίνει, με το ανδρόγυνο, άλλοτε προσκολλημένο στην εργασία του και άλλοτε προσηλωμένο μπροστά στην τηλεόραση, να αναζητά εναγωνίως το χρόνο για ανθρώπινη επαφή. Είναι, λοιπόν, φανερό ότι έχουμε περάσει πλέον στην περίοδο «των ισχνών αγελάδων» όσον αφορά την εκδήλωση της αγάπης στις ανθρώπινες σχέσεις.
3.Η φανερή και εξόφθαλμη έλλειψη αγάπης στις ανθρώπινες σχέσεις οφείλεται κατά πολλούς στους σύγχρονους ρυθμούς της ζωής και την εξαντλητική - τις περισσότερες φορές - αφοσίωση του ατόμου στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών του. Οι βασικοί αυτοί παράγοντες απομακρύνουν τους ανθρώπους συναισθηματικά και ο καθένας περιχαρακωμένος στον εαυτό του υψώνει τα τείχη της μοναξιάς του με αποτέλεσμα την έλλειψη του πραγματικού ανθρώπινου δεσμού. Η άποψη αυτή είναι η πιο συνηθισμένη και έχει μία λογική βάση, ωστόσο αν παραδεχτούμε την προσαρμοστικότητα του ανθρώπου στα δύσκολα, δε φαίνεται πλέον να αποτελεί την επικρατούσα σκέψη. Από την άλλη πλευρά, προξενεί ιδιαίτερη εντύπωση το γεγονός ότι παρά την επικρατούσα άνοδο του πολιτισμού και του βιοτικού επιπέδου, εντούτοις δεν παρατηρούμε την παρόμοια αναβάθμιση των ανθρωπίνων σχέσεων.
4.Άλλοι εντοπίζουν το πρόβλημα απλώς στο ότι δεν αγαπάμε τον εαυτό μας. Η δεύτερη άποψη συνάδει με την ρήση του Ιησού Χριστού «αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν». Στο σημείο αυτό θα έπρεπε να διευκρινίσουμε την έννοια των λόγων αυτών, οι οποίοι ασφαλώς και υπονοούν ότι, για να αγαπήσουμε ουσιαστικά και ανυπόκριτα το συνάνθρωπό μας, πρέπει πρώτα να αγαπάμε τον εαυτό μας πραγματικά. Το ερώτημα που τίθεται αβίαστα είναι το πώς είναι δυνατό να μην αγαπάμε τον εαυτό μας. Αφήνοντας κατά μέρος τη θεολογική εξήγηση του θέματος, αναφέρουμε ότι ο σύγχρονος άνθρωπος δεν ασχολείται
με την ψυχοπνευματική οικοδόμηση του ατόμου του, αλλά κυρίως με την εξωτερική εμφάνιση και την εγωπαθή διάθεσή του. Άλλο, λοιπόν, είναι η αγάπη του εαυτού μας που εκδηλώνεται με την ηθική και αξιακή τελειοποίησή του και άλλο είναι ο ναρκισσισμός που επικρατεί στην εποχή μας. Η πραγματική αγάπη στο συνάνθρωπο προϋποθέτει την αγάπη στον εαυτό μας, μόνο που αυτό το τελευταίο ο σύγχρονος άνθρωπος ξέχασε να το εκπληρώσει με όλες τις υποχρεώσεις και τις σκοτούρες του.
5.Ως επιστέγασμα των όσων αναφέρθηκαν, θα παραθέσουμε το γνωστό απόσπασμα για την αγάπη του Αποστόλου Παύλου στην επιστολή του προς τους Κορινθίους, το οποίο εκτός από θεολογική έχει και άμεσα πρακτική αξία στην εποχή μας. «Ἡ ἀγάπη μακροθυμεῖ, χρηστεύεται, ἡ ἀγάπη οὐ ζηλοῖ, η ἀγάπη οὐ περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται, οὐκ ἀσχημονεῖ, ού ζητεῖ τά ἐαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται το κακόν, οὐ χαίρει ἐπί τῆ ἀδικία, συγχαίρει δε τῆ ἀληθεία· πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει. Ἡ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει*».
Απόστολος Δ. Βλαχάκης
* Εκείνος που αγαπάει έχει μακροθυμία, έχει και καλοσύνη· εκείνος που αγαπάει δε ζηλοφθονεί· εκείνος που αγαπάει δεν κομπάζει ούτε περηφανεύεται· είναι ευπρεπής, δεν είναι εγωιστής ούτε ευερέθιστος· ξεχνάει το κακό που του έχουν κάνει. Δε χαίρεται για το στραβό που γίνεται, αλλά μετέχει στη χαρά για το σωστό. Εκείνος που αγαπά όλα τα ανέχεται· σε όλα εμπιστεύεται, για όλα ελπίζει, όλα τα υπομένει. Η αγάπη ποτέ δεν ξεπέφτει.
